Sadullah Çekmece ile çini boyama

Her ne kadar karmaşık gibi görünse de yaklaşık üç ayda çini ürünler tasarlayıp hayalinizdeki deseni istediğiniz objeye yansıtmanız mümkün. İşin sırlarını Sır Çini markasının yaratıcısı Sadullah Çekmece’den öğrendik.

5753
PAYLAŞ

Kütahya ve İznik bölgelerinde yapılan çini sanatına ülke olarak aşinayız. Evlerde de dekorasyon ya da kullanım amaçlı en azından bir tane çini tabak ya da vazo görmek mümkün. Peki, çini ürünleri satın almak yerine, kendinizin de yapabileceğini düşündünüz mü hiç?

Evet, desenleri çizip boyamak karmaşık ve zor görünüyor olabilir. Ama bunu deneyimli birinin yardımıyla yaptığınızda önyargılarınızın kırılacağını garanti edebilirim. Çünkü ben kırdım. Nasıl mı? Sır Çini markasının yaratıcısı Sadullah Çekmece’nin verdiği çini kursuna katılarak…

Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Çini bölümü mezunu Sadullah Çekmece, Galata’daki Serdar-ı Ekrem sokakta 2005’ten bu yana hem tasarladığı ürünlerin satışını yapıyor hem de meraklısına birebir çini dersi veriyor. Biz de kendisini tam da bu sebepten atölyesinde ziyaret ettik ve hızlandırılmış bir çini dersi aldık.sadullah-çekmece

Düzenli çalışmak şart
Derse başlarken Çekmece’nin vurguladığı ilk sözler şöyleydi: “Çini için, yetenek ve heves önemli. Ama fırça çok çabuk ihanet edebilir. Bu işe gönül verdiyseniz, el alışkanlığını kaybetmemek için düzenli çalışmanız gerekir. İstediğiniz gibi boyama yapmaya bir ay sonra da başlamış olabilirsiniz, bir yıl sonra da…”

Biz dersimize geçtiğimiz sırada Çekmece bir yandan da işin tekniği ve ne olduğuyla ilgili bilgiler vermeye başlıyor: “Çini’yi kısaca, sır altı boyama tekniği olarak tanımlayabiliriz. Tabii ki malzeme ve boyama teknikleri değişebiliyor. Ancak pişirilmiş seramik ürünün boyanıp şeffaf sır atılarak gerçek renklerin ortaya çıkarılması olarak özetlenebilir.”

Çinide boyamanın nasıl yapılacağı, fırçanın nasıl tutulması gerektiği, kontör çekerken dikkat edilmesi gereken noktalar, desenin nasıl hazırlanacağı, boyanın hazırlanışı ve kıvamı gibi konular atölye çalışmalarının ilk derslerini oluşturuyor. Yani, kursa başlar başlamaz ilk günden çini boyama yapmayacağınızı şimdiden söylemiş olalım.

İlk gün, kurşun kalemle desenleri deneyeceksiniz. Önce aydınger üzerinde sonra da kırık seramik yüzeylerde el alıştırmaları yaparak helezon ve yaprak formların nasıl çizileceğini göreceksiniz. Yaprak ve helezonlar pek çok motifin temelinde olduğu için fırçanınsadullah-çekmece-çini-3 kullanımı ile boyanın kıvamının ve fırçaya ne kadar alınması gerektiğinin eğitimi için ideal oluyor. Sadullah Çekmece, hem öğrencilerin daha iyi anlaması ve çalışılan yüzeye hakim olmaları hem de yaptıkları çalışmadan daha çok keyif almaları için kağıt yerine kırık seramikler üzerinde çalıştırtıyor. Bir iki dersi eskizlerle etüt şeklinde geçirdikten sonra motif belirleyerek karo üzerinde çizim ve boyamasını yaptırtıyor.

Kömür tozu mucizesi
Çini boyamaya geçmeden önce desenin seramik üzerine aktarılması işin ilk noktası. Bu konuda pek çok yöntem var. Kömür tozu, Selçuklu ve Osmanlı zamanında da kullanılan, bilinen en eski yöntem. Benim de uyguladığım yöntem bu oldu. Desen aydınger kağıdı üzerine çiziliyor ve kağıt ince aralıklarla deliniyor. Seramik üzerine yerleştirilip üzerinden kömürle geçilerek aktarım sağlanıyor. Desen silik görünmesine rağmen kömür tozunun organik olması, pişme esnasında yanıp kaybolmasını ve boyanın yüzeye tamamen geçmesini sağlıyor.sadullah-çekmece-çini-4

Bir başka yöntemse desenin karbon kağıtla aktarılması. Bu şekilde desen çok daha net ve uygulama yapması kolay gibi görünse de boyalar su bazlı ve karbon kağıt da yağlı olduğu için sonrasında boyanın yüzeye geçmemesi, fırçanın kaymaması ya da desenin işlem sırasında bozulması gibi riskler doğurabiliyor. “Çini, hata yapmaya çok müsait bir sanat dalı. Ama bir şey dışında her zaman düzeltme yapma şansınız mevcut. Kontörü yanlış mı çektiniz ya da boyayı mı taşırdınız? Hiç önemi yok bırakın kurusun sonrasında jiletle kazıyarak temiz bir yüzey elde edip yeniden çalışabilirsiniz. Sadece çiniyi sırla kaplayıp fırınladıktan sonra düzeltme yapma şansınız kalmıyor” diyor Sadullah Çekmece.

Beklemek istemeyene hobi fırını
Sırlama kısmı da çini sanatının sabır isteyen bir diğer bölümü. Zor olduğundan değil, süreci daha uzun olduğun böyle söylüyor Çekmece: “Sırlamada hazırlanan çini fırında neredeyse 24 saat kalıyor. Çünkü fırın, 8-9 saatte 920 dereceye kadar çıkıyor ve sonrasında da soğuması bekleniyor. Öncesinde fırının kapağının açılması hem çininin çatlamasına hem de sıcak hava dalgasına maruz kalmanıza neden olur. Bu yüzden 12-13 saat soğumayı beklemek gerek. Bu sebeple evine fırın alanlar da oluyor. 6-7 saatte istenilen dereceye çıkabilen hobi fırınları mevcut. Fiyatları 4.000 liradan başlıyor.”sadullah-çekmece-çini-2

Siz de çini sanatına ilgi duyuyor ve bu işi öğrenmek istiyorsanız, Sadullah Çekmece’nin verdiği atölye çalışmalarına katılabilirsiniz. Tarihleri ‘sadullahcekmece’ adlı Instagram hesabından takip etmek mümkün. Atölye çalışmalarının ücreti, malzeme fiyatı da dahil olmak üzere 60 lira. Sadece yanınızda fırça getirmeniz gerekiyor. Eğer tek gün yerine sürekli kurslara katılmak isterseniz aylık ücret 450 lira oluyor. Kurs bitiminden sonra çalışmalarınızı evde boyayıp, sırlama ve pişirme için Sadullah Çekmece’nin atölyesine götürebiliyorsunuz.

PAYLAŞ