Klavyenizi seçin: Q, F ve şimdi de E…

Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü’nden Doç. Dr. Mahmut Ekşioğlu (sağda) liderliğindeki bir ekip Türkçeye daha uygun olduğunu savundukları bir klavye tasarladı. “E klavye” patent aşamasına geldi.

657
PAYLAŞ

F klavye, Q klavye derken hayatımıza artık E klavye de girdi. Boğaziçi Üniversitesi’nden bir ekip 3 yıl boyunca çalışıp yeni bir harf dizilimi tasarladı. Patent aşamasına gelen klavyenin yaygınlaşıp yayınlaşmayacağını zamanla göreceğiz. Ancak klavye daha hayata geçmeden tartışma başlatmayı başardı.

Beyaz yakalılar mesailerinin çoğunu bilgisayar başında geçiriyor. Bunun da önemli bölümünde klavyeyle içli dışlı olunuyor. Yazma hızı ve rahatlığı pek çok çalışan için kritik önemde. Bu hem performansı hem de sağlığı etkiliyor. Birçok kişi yanlış klavye kullanımından karpal tünel sendromu denilen bilek rahatsızlığından mustarip. Bu kullanım yanlışlığına klavye türünün de sebep olabileceği belirtiliyor.

Günümüzde en yaygın olarak kullanılan klavye türü Q klavye. Q klavye herhangi bir dile uygun değil. Fazla kullanılan harfler uygunsuz, zor ulaşılabilen yerlere özellikle dağıtılmış. Bunun sebebi de daktilodaki harf kollarının birbirine çarpmasını engellemek. Günümüzde daktilo artık kalmamış olabilir ama mirası bu şekilde yaşıyor.

Q klavyenin seveni yok
Q klavyeden kurtulma çabası sadece Türkiye’de değil dünyada da var oldu. Amerikalı Prof. Dr. August Dvorak, 1932 yılında İngilizcede çok kullanılan harflerin klavyenin en kolay ulaşılabilir yeri olan orta sırasına toplandığı bir klavye dizilimi önerir. Pratikte çok başarılı olan bu klavye Q klavyeye olan mevcut alışkanlıkları yıkamadı ve kayboldu.

Proje 3 yıl önce başladı
Türkiye’de ise bu konudaki uğraş sürüyor. Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mahmut Ekşioğlu liderliğindeki ekip yaklaşık üç yıl önce bu konuya eğilerek yeni bir klavye tasarlamaya girişti. TÜBİTAK tarafından da desteklenen klavye geliştirme projesinde patent alma aşamasına gelindi. Ekşioğlu, E klavye ismini verdiği klavye projesinin çıkış noktasını, klavye üzerindeki harflerin ergonomik yerleşimini araştırmak olduğunu açıklayarak, iyi bir klavye tasarımında en önemli ölçütün harflerin klavyedeki dağılımı olduğunu belirtiyor. Ekşioğlu, harflerin parmak kapasite ve hareketlerine göre en uygun dağılımı yazım performansını artırırken, sağlık ve konfor açısından daha rahat kullanım sağladığını ifade etti.

Ah şu tendonlar
Ekşioğlu, proje kapsamında, farklı yaş gruplarından yetişkinlerle yürütülen araştırmalar sırasında, ergonomik ölçütlerin deneysel çalışmalarla belirlendiğini ve laboratuar deneyleriyle her parmağın tek tek tuş basım hızının bulunarak hız kapasitelerinin tespit edildiğini bildirerek, “Bu testlerden birinde sensörlerle donanmış bir çift ‘hareket yakalayıcı veri eldiveni’ kullandık ve tendon hareket mesafelerini ölçtük. E klavye, tipik bir Türkçe metni, F ve Q klavyeden önemli derecede daha az tendon hareketi ile yazmayı sağladı,” diyor. F klavyenin bilimsel dayanaktan yoksun olduğunu iddia eden Ekşioğlu, E klavyenin, dünyada deneye ve matematiğe dayanan ve aynı zamanda doğrulama testleri yapılmış “ilk ve tek” bilimsel klavye olduğunu öne sürüyor.

F klavyenin mucidinden itiraz var
F klavyenin mucidi İhsan Sıtkı Yener ise, E klavyenin Türkçeye uygun olmadığını savunuyor. Yener, biraz araştırma yapıldığı takdirde bunun anlaşılabileceğini vurguluyor. Yener, “Koskoca Boğaziçi Üniversitesi 10 parmaktan haberi olmadığı için tutar E harfini, en zayıf parmaklara verir. E klavye Türkçe’ye uygun değil,” ifadelerini kullandı. Yener, Uluslararası Bilgi İşlem ve İletişim Federasyonu tarafından 64 ülkenin katıldığı yarışmada F klavyeyle 10 parmak yazan Türk takımının 24 ödüllü yarışmada 13 madalya kazandığını ve 75 Türk’ün bugüne kadar dünya şampiyonluğu elde ettiğini anımsattı.

Başta da söyledik. Uygun klavye hem performans hem de sağlık için kritik. Bu konuda yapılan çalışmaların değeri de çok büyük. Ancak klavye kullanımında standartlar daha fazla belirleyici oluyor. Latin alfabesi kullanılan ülkelerde Q klavye bu kadar yaygınken Türkiye’de yeni bir klavyeye geçmek çok da kolay değil.

PAYLAŞ